Wanneperveen - In De Wieden is deze week een begin gemaakt met het openmaken
van oude, verlande petgaten. De te graven oppervlakte is ongeveer 21 hectare.
De locaties waar petgaten gegraven worden, zijn verspreid over het gebied.
Ze liggen
aan de westzijde van De Wieden tussen Sint Jansklooster en Dwarsgracht. De
werkzaamheden duren naar verwachting tot april 2025. Het openmaken van oude petgaten is
onderdeel van een pakket Natura 2000-herstelmaatregelen in De Wieden.
Turfwinning
Biodiversiteit
in laagveenmoerassen wordt voor een groot deel bepaald door het verspreid in
ruimte en leeftijd voorkomen van alle voor het systeem belangrijke successiestadia.
Het begin van het systeem ontstaat van uit (klein) openwater. In De Wieden ligt
de oorsprong van het laagveen systeem in de verlanding vanuit de voor de
turfwinning gegraven petgaten. Door het stoppen van de turfwinning en de
voortschrijdende verlanding is vooral aan de jongste fases uit de verlanding
een gebrek ontstaan. Een oplossing voor dit probleem is het weer opengraven van
geheel verlande petgaten.
Honderdjarige cyclus
Petgaten brengen de ontwikkeling van open water naar zeldzaam trilveen weer op
gang. Daarmee blijft het karakteristieke landschap van De Wieden behouden. Met deze
werkzaamheden zetten we eigenlijk het oude werk van de vroegere turfstekers
voort. Dit laagveenmoeras en de natuur in De Wieden bestaat bij de gratie van
die afwisseling. Opengemaakte petgaten groeien langzaam weer dicht. Eerst
groeien de planten aan elkaar in het water (kraggevorming), daarna ontstaat er
achtereenvolgens trilveen, hooiland of veenmosrietland en moerasbos. Dit hele
cyclische proces kent in elk stadium bijzondere en zeldzame planten en dieren.
Met het openmaken van de oude
petgaten start de honderdjarige cyclus opnieuw.
Het eiland Beulake
Het materiaal dat vrijkomt bij het graven
van de petgaten wordt gebruikt om een vooroever aan te leggen. Deze vooroever
is voorzien aan de westzijde van het eiland Beulake. Dit heeft bijkomende
voordelen voor de natuur. Vrijgekomen materialen transporteren we onder water en
worden in de nieuwe vooroever gepompt. Zo voorkomt Natuurmonumenten de afbraak
van vrijkomend materiaal waarbij CO2 vrijkomt. Ook wordt verdere afkalving van
het eiland door golfslag voorkomen, want met het opvullen van de vooroever met
de vrijgekomen materialen, krijgt het eiland weer meer body. Tot slot beogen we
met het graven van nieuwe petgaten de verlanding weer op gang te brengen,
waarbij CO2 uit de atmosfeer voor lange tijd wordt vastgelegd en dus de
koolstofopslag wordt vergroot. De vooroever kan zich op den duur ontwikkelen
tot een rietmoeras wat aantrekkelijk is voor moerasvogels.
Uitvoering Natura 2000
Natura 2000 is een Europees netwerk
van beschermde natuurgebieden. Belangrijk doel van het netwerk is het
beschermen van bijzondere dieren en planten. Een
lijst van natuurherstelmaatregelen,
waaronder het graven van petgaten, is vastgelegd in het Natura2000 beheerplan
(2017). Voor deze maatregelen in De Wieden maakt
Natuurmonumenten inrichtingsvoorstellen. De Provincie Overijssel beoordeelt deze
voorstellen, waarna subsidie wordt verstrekt voor de uitvoering en communicatie
in het gebied.
![Eiland Beulaeke in De Wieden.](https://r.testifier.nl/Acbs8526SDKI/resizing_type:fit/watermark:Natuurmonumenten/width:1280/plain/https://s3-newsifier.ams3.digitaloceanspaces.com/de-wolden.nieuws.store/images/2024-07/wieden-luchtfoto-beulake-rm-669a1c8eeedf1.jpg@webp)
Eiland Beulaeke in De Wieden.